Agent Hukuku
Ücretsiz kitaplar
Akademi · Seviye 3 — KVKK & Uyum
Ders 3.2

Aydınlatma: ajan kullandığınızı söylemek

MB Slaytlı ders · ~7 dk · Mert Can Boyar

Ajanı kurdunuz ve hukuki dayanağını belirlediniz; peki insanlara bir yapay zekayla konuştuklarını söylüyor musunuz? Bu derste m.10 aydınlatma yükümlülüğünü, insan taklidinin gizli matematiğini ve üç kanal için şeffaflık formülünü öğreneceksiniz.

Ders 3.2 · KVKK & Uyum01 / 08

Aydınlatma: ajan kullandığınızı söylemek

Müşteriniz botla konuşmaya razı; razı olmadığı şey kandırılmak.

Slayt02 / 08

Vaka: Elif diye biri yok

Bir destek asistanı sekiz ay boyunca “Elif Hanım” zannedildi — profil fotoğrafı bile vardı. Bir hata mesajı sızınca gerçek ortaya çıktı ve müşteri “kandırıldım” diyerek olayı kamuya taşıdı. Mesele bot olması değil, saklanmasıydı.

Slayt03 / 08

m.10: 60 saniyelik özet

Verisini işlediğiniz herkese, en geç toplama anında söyleyeceksiniz: kim olduğunuzu, amacı, aktarımı, hukuki sebebi, kişinin haklarını.

Ajan çağında bir soru daha: verinin bir yapay zeka tarafından işlendiği, aydınlatmanın neresinde?

Slayt04 / 08

“İnsan ismi güven verir” tuzağı

İnsan taklidi dönüşümü artırır — yakalanana kadar. Asimetriye dikkat: getiri küçük ve sürekli, kayıp büyük ve ani (tek ekran görüntüsü, aylarca birikmiş güvenin tasfiyesi + hukuki dosya).

Slayt05 / 08

Şeffaflık beklentiyi yönetir

Açık etiket, beklentiyi doğru kurar: müşteri “yapay zeka asistanı”ndan hız bekler, insan inceliği beklemez. Taklit ise beklentiyi insan seviyesine kurar — her botun eninde sonunda kaybedeceği bir kıyas.

Slayt06 / 08

Üç kanal, tek formül

  1. Ne olduğunu söyle (yapay zeka).
  2. Çıkış kapısı göster (“temsilci” ile insana ulaşma).
  3. Veri işlemeye bağla (aydınlatma metni).

E-posta, sohbet ve telefon için aynı iskelet.

Slayt07 / 08

İçerideki muhataplar: çalışanlar

  • Ajanların işlediği çalışan verileri: aydınlatma metniniz bunları kapsıyor mu?
  • Çalışanların ajan kullanımı: onaylı araçlar, yasak veriler, onay mercii — tek sayfalık iş yeri YZ politikası.
Slayt08 / 08

Özet

Şeffaflık hem etik hem matematiksel bir tercihtir.

Şeffaflık müşteri kaybettirmez — yakalanmak kaybettirir.

1 / 8

Söylemek zorundasınız — ve söylemek işe yarar

KVKK m.10, verisini işlediğiniz herkese en geç toplama anında kim olduğunuzu, amacı, aktarımı, hukuki sebebi ve haklarını söylemenizi emreder. Ajan çağında buna pratik bir soru eklenir: verinin bir yapay zeka tarafından işlendiği bilgisi. “Elif” maskesi yalnızca aydınlatmayı değil, dürüstlük ilkesini de (m.4) zedeler — veri işleme, kişiyi yanıltarak yapılmaz.

Unutmayın
İnsan taklidinin getirisi küçük ve sürekli, kaybı büyük ve anidir. Tek bir hata mesajı, aylarca birikmiş güvenin tamamını bir gecede tasfiye edebilir. Şeffaflık, etik tercih olduğu kadar matematiksel bir tercihtir.

Üç kanal için tek formül

E-posta imzası, sohbet penceresi ve telefon karşılaması — üçünün de ortak iskeleti şudur: (1) ne olduğunu söyle (yapay zeka), (2) çıkış kapısı göster (“temsilci” yazarak/diyerek insana ulaşma), (3) veri işlemeye bağla (aydınlatma metni bağlantısı). Birinci madde dürüstlük, ikincisi insan merkezlilik, üçüncüsü m.10'dur. “Temsilci” çıkış kapısı aynı zamanda bir yönetişim aracıdır: müşterinin “temsilci” deme oranı aniden yükseliyorsa, ajanınızın kalitesi düşüyor demektir.

Dikkat
Aydınlatma dış dünyayla bitmez. Ajanların işlediği çalışan verileri için metninizi güncelleyin; ayrıca çalışanların kişisel YZ araçlarına müşteri verisi yapıştırmasını önleyen tek sayfalık bir iş yeri YZ politikası yayımlayın — yoksa gölge ajan sorununuz yakında gölge veri sızıntısına döner.
Bu derste öğrendikleriniz
  • Muhatap ilk temasta bir yapay zekayla konuştuğunu anlamalı.
  • İnsan ismi/fotoğrafı taşıyan ajanı değiştirin; asimetriyi hatırlayın.
  • Üç kanal formülü: ne olduğu + çıkış kapısı + aydınlatma.
  • Çalışan aydınlatmasını ve iş yeri YZ politikasını unutmayın.
← Önceki: KVKK temelleri Sonraki ders: Yurt dışına veri aktarımı →